Yusuf Bayalan

Freud’un 1923’te yayımladığı Benlik ve İd adlı eserinde, zihnin temel makroyapıları olarak id, ego ve süperego’dan oluşan üçlü modeli ilk kez tanımlaması, ego psikolojisinin (ego psychology) psikanalitik kurama girişini sağlamıştır. Bunun öncülleri Freud’un daha önceki yayınlarında…

Ego, zihnin yürütücü (yönetici) aygıtıdır. Zihinsel işleyişte homeostazı [homeostasis] ya da öz-düzenlemeyi [self regulation] sağlama işlevi görür; çatışan güdüler arasında aracılık ederek bunlar arasında uzlaşmalar [compromise] oluşturur. Aynı zamanda, iç dünya [inner world] ile dış gerçeklik…

Dürtü kuramı (drive theory), psikanalitik kuram içinde merkezi, ancak aynı zamanda karmaşık ve tartışma yaratan bir rol oynamıştır. Bu kuram, insan davranışını güdüleyen temel güçlere atıfta bulunduğu için, Freud’un kuramının yapıtaşlarından biri olarak kabul edilir. Dürtü…

Derinlemesine çalışma (working through), analitik tedavi sürecinde zorunlu olan bir işlemdir ve bir yorumun yapılmasını, ardından bu yorumun, ilgili meselelerin kendini gösterdiği özgül durumlara tekrar tekrar uygulanmasını kapsayan döngüsel bir süreci ifade eder. Bu tür tekrarlar,…

Duygulanım [affect], psikanalizin genel psikolojiden ödünç aldığı bir terimdir ve şu unsurlardan oluşan karmaşık psikofizyolojik bir durumdur: “His [feeling] terimi, genellikle duygulanımın birinci ve bazen de ikinci boyutuna -yani öznel olarak deneyimlenen duruma- atıfta bulunmak için…

Zihinselleştirme (mentalization) ya da düşünümsel işlev (reflective function), başkalarının davranışlarını inançlar, arzular, duygular ve anılar gibi zihinsel durumlar temelinde anlayabilme yetisidir; kişinin kendi zihinsel durumları üzerine düşünebilme kapasitesidir; ve kendi zihin hâllerinin başkalarının davranışlarını etkileyebileceğini anlayabilme…

I Serbest çağrışım (free association), psikanalitik tedavide kullanılan ve “temel kural (fundamental rule)” olarak kabul edilen yöntemdir. Bu yöntemde hasta, herhangi bir seçicilik ya da sansür uygulamadan, aklına gelen her şeyi olduğu gibi söylemesi için teşvik…

Rüya (dream), uyku sırasında meydana gelen zihinsel bir olaydır; gündelik dilde rüya, kişinin uyanışın ardından hatırladığı imgeler, düşünceler ve duyguların bütünüdür. Genellikle görsel türde olan bir halüsinasyon üreten beyin bölgelerinin belirli bir aktivasyonu sonucunda ortaya çıkan…

symptom – belirti / semptom 1. normal işlevsellikten sapan, olağandışı durum; bir bozukluk ya da hastalığa işaret eden olay ya da durum değişikliği. Örnek: Varsanı, şizofreninin (pozitif belirtili tip) belirtileri arasındadır. 2. psikoanalitik kuramda, bastırılmış dürtü, duygu veya anıların,…

Histeri, çeşitli psikopatolojileri ya da karakter özelliklerinin bazı yönlerini ifade eder ve şunları kapsar: 1) Belirgin anatomik ya da fizyolojik bir patolojiyle ilişkilendirilemeyen, çeşitli ve sıklıkla değişken bedensel belirtilerle karakterize edilen bir sendromdur; bu belirtiler bilinçdışı…